Op vrijdag 30 januari vond de bijeenkomst "De toekomst is collectief" plaats. Er kan met tevredenheid worden terug gekeken op een inspirerende ontmoeting. Die met een opkomst van ca. 70 deelnemers de verwachtingen overtrof. Hieruit bleek weer eens dat marktpartijen, woningcorporaties, rijksoverheid en provincie de ambities van Den Haag willen ondersteunen om collectief wonen in Den Haag tot een succes te maken.
We kijken vol verwachting vooruit naar een succesvolle samenwerking met al deze partijen. Laten we de contacten dus warm houden.
Wat werd er opgehaald tijdens de kenniscarrousel waarin de deelnemers kort werden bijgespijkerd over relevante ontwikkelingen?
Het RVO is actief bezig met het stimuleren en ondersteunen van collectieve woonvormen. Steeds meer mensen zijn op zoek naar een andere manier van wonen. Wat zulke burgerinitiatieven verbindt: ze willen iets wat (nog) niet door projectontwikkelaars, beleggers of woningcorporaties wordt gerealiseerd in de stad waar willen (blijven) wonen. Deze actieve burgers kloppen vaak als groep aan bij de gemeente. Maar hoe ga je daar als gemeente het beste mee om? Waar moet je op letten en hoe voorkom je dat het burgercollectief of jij als
ambtenaar vastloopt binnen de gemeente door alle regels, wensen en eisen? Birgitta Rottmann presenteerde de recente publicatie Handreiking Collectief bouwen & wonen voor gemeenten , waarin in 4 hoofdstukken alle aspecten worden belicht, met achterin een handig overzicht van relevante publicaties. Voor beleidsmedewerkers van de gemeente Den Haag zal RVO een in-company training verzorgen. Idealiter zullen twee beleidsmedewerkers per gebied deelnemen.
Er is een grote vraag naar geclusterd wonen in koopwoningen. Niet alle groepen zijn geïnteresseerd in een CPO-traject. Ontwikkelen laten ze graag over aan professionals, maar ze hebben wel ideeën hoe hun ideale woonvorm eruit zou moeten zien. In het ontwikkelstadium is een ontwikkelaar dan al van afname van een heel aantal woningen verzekerd. En kan er specifiek woonprogramma toegevoegd worden, dat beantwoordt aan actueel beleid. Centrum Groepswonen zorgt ervoor dat de groep met één stem spreekt met de ontwikkelaar en adviseert bij het tot stand komen van een wederzijds commitment.
Centrum Groepswonen helpt de bewonersgroep zich te organiseren in een vereniging en ondersteunt de leden bij het maken van onderlinge afspraken over contributie en instap- en uitstapregelingen.
De samenwerking tijdens het ontwikkelproces kan al starten voordat dat de groep compleet is. Centrum Groepswonen faciliteert groepsvorming zodat er een steeds hechtere en groeiende bewonersgroep ontstaat die zich niet alleen verheugt op een nieuwe woning, maar ook op het wonen in een gemeenschap van vrienden en goede buren.
Collectief wonen kan ook ontstaan in samenwerking met de markt. Ontwikkelaar WDevelop reserveert koopwoningen in het project Park Bloom in Leidschenveen voor Wooncollectief Madelief. Ebami Tom vertelde over de samenwerking met Centrum Groepswonen waarmee een stappenplan is ontwikkeld voor groepsvorming, collectieve besluitvorming over gemeenschappelijke ruimtes en het managen van risico voor zowel de ontwikkelaar als deelnemende leden van de groep.
Twee sprekers spitsten zich tijdens de kenniscarrousel toe op wooncoöperaties. Heel toepasselijk, omdat de Raad in Den Haag zich heeft uitgesproken voor het vinden van een locatie voor wooncoöperatie Het Krakeel. “Een wooncoöperatie is een organisatie van personen die zich zonder winstoogmerk verenigen om gemeenschappelijke woonbehoeften en -ambities te behartigen door woningen te ontwikkelen waarvan ze samen eigenaar zijn. De leden bewoners huren voor een huurprijs die op kostprijsbasis wordt berekend met
gematigde huurverhoging.”
Aart Cooiman heeft laten zien dat de Rabobank samen met Cooplink, het ministerie van BZK en SVN aan een helder financieringsmodel voor wooncoöperaties heeft gewerkt. Waar tot nu toe de financiering van wooncoöperaties in Nederland de grootste uitdaging vormde, komt eind 2026 een Landelijk revolverend fonds beschikbaar voor wooncoöperaties waardoor in combinatie met het Rabo Impactfonds sneller financiering geregeld kan worden. Landelijk wordt gewerkt aan een algemene wettelijke definitie, een stappenplan en een keurmerk voor wooncoöperaties om toegang tot dit fonds soepel te laten verlopen.
Arie Lengkeek van Era Contour liet zien dat wooncoöperaties al meer dan honderd jaar bestaan. Met name in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk zijn ze een belangrijke aanvulling voor de betaalbare woningvoorraad. Financiering van wooncoöperaties is daar al lang geen probleem meer. Verder kregen we een sneakpreview van de winnende tenderinzending van Era Contour voor Hoogveen Den Haag Zuidwest waarin twee collectieve woonvormen een plaats krijgen.
Daarnaast kon er worden kennis gemaakt met de leden van de initiatiefgroepen voor verschillende innovatieve woonvormen in Den Haag.
In de werkgroepen bleek grote bereidheid om concreet aan de slag te gaan met elkaar. Er is brede steun bij ontwikkelaars en woningcorporaties om meer te doen. De vraag is welke stappen en welke ondersteuning nodig zijn om te voldoen aan de groeiende behoefte aan collectieve woonvormen en ontmoetingsruimte?
Maike Akkers, programmadirecteur CID van de gemeente Den Haag, sloot af met een oproep om te inspireren, te verbinden en in bestaande en geplande projecten te onderzoeken of collectieve woonvormen mogelijk zijn. De Gemeente Den Haag heeft met het Stimuleringsplan Innovatieve Woonvormen een grote stap gezet en het feit dat de oproep nu zo breed gedragen wordt biedt perspectief op een Collectieve Toekomst!
